Nỗ lực thúc đẩy trao quyền pháp lý tới toàn bộ người dân

Trong khuôn khổ Dự án Tăng cường pháp luật và tư pháp tại Việt Nam (Dự án EU JULE) do Liên minh châu Âu và Chương trình phát triển Liên hợp quốc đồng tài trợ, ngày 23-8, Bộ Tư pháp tổ chức Hội thảo với chủ đề “Dự thảo bộ công cụ khảo sát, đánh giá thực trạng nhận thức, nhu cầu pháp luật của các nhóm yếu thế và nhu cầu nâng cao năng lực của đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên (BCV, TTV) pháp luật”.

 

Qua đó, nhằm góp ý, bổ sung và hoàn thiện hai bộ công cụ khảo sát: Đánh giá thực trạng nhận thức pháp luật của các nhóm đối tượng yếu thế, tập trung vào phụ nữ, trẻ em, người khuyết tật, người nghèo và người dân tộc thiểu số… và nhu cầu nâng cao năng lực của đội ngũ BCV, TTV pháp luật.

Ông Lê Vệ Quốc, Vụ trưởng Vụ PBGDPL phát biểu tại hội thảo. Ảnh: P.Thảo

Trong những năm gần đây, Chính phủ Việt Nam đã rất chủ động và tích cực trong việc xây dựng Chiến lược cải cách tư pháp, hoàn thiện và tổ chức và thi thành pháp luật nhằm chăm sóc, tạo điều kiện thuận lợi cho người nghèo và nhóm yếu thế tham gia vào đời sống chính trị, xã hội, kinh tế, văn hóa tại Việt Nam.

Hiến pháp năm 2013, Luật Trẻ em năm 2016, Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017, Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự, Luật Xử lý vi phạm hành chính… và nhiều văn bản quy phạm pháp luật khác đã tạo khuôn khổ pháp luật trong nước, thể hiện quan điểm nhất quán của Việt Nam trong thúc đẩy và bảo vệ quyền con người nói chung và quyền, lợi ích của người nghèo, nhóm yếu thế trong xã hội nói riêng.


Ở Việt Nam, BCV, TTV pháp luật là lực lượng nòng cốt trong công tác phổ biến và giáo dục pháp luật (PBGDPL). Đội ngũ này là cầu nối giữa pháp luật, chính sách và người dân. Vì vậy, ngoài việc khảo sát nhận thức, nhu cầu pháp lý của người dân, khảo sát nhu cầu nâng cao năng lực của BCV, TTV để đội ngũ này có thể đáp ứng nhu cầu pháp lý của người dân là điều thiết yếu.Tuy nhiên, Việt Nam vẫn còn những thách thức về bất bình đẳng trong việc tiếp cận hệ thống tư pháp, nhu cầu pháp lý chưa được đáp ứng và nhiều ý kiến chưa được lắng nghe trong quá trình hoạch định chính sách và pháp luật. Đặc biệt, đối với phụ nữ là người dân tộc thiểu số, phụ nữ khuyết tật là người dân tộc thiểu số và trẻ em. Vì vậy, việc có một bộ công cụ để thấu hiểu nhận thức và nhu cầu pháp lý của các nhóm yếu thế là hoàn toàn cần thiết.

Theo số liệu thống kê của Bộ Tư pháp, trong năm 2018, đội ngũ BCV, TTV pháp luật có tổng số 169.360 người (trung bình mỗi năm tăng khoảng 8,4%). Với đội ngũ đông đảo này, việc nâng cao năng lực phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của BCV, TTV pháp luật còn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt trong bối cảnh các tiêu chuẩn về điều kiện, năng lực còn quy định khá chung chung, các hoạt động tập huấn, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng, nghiệp vụ cho đội ngũ này còn hạn chế về số lượng, chương trình, nội dung, hình thức tập huấn chưa có nhiều đổi mới.

Bà Catherine Phuong, Trợ lý Trưởng đại diện thường trú của UNDP tại Việt Nam cho rằng, việc xây dựng hai bộ công cụ khảo sát hữu hiệu để đánh giá thực trạng nhận thức, nhu cầu pháp luật của các nhóm yếu thế và nhu cầu nâng cao năng lực của đội ngũ BCV, TTV pháp luật hiện nay sẽ hỗ trợ Việt Nam tiếp tục nỗ lực thúc đẩy trao quyền pháp lý và tiếp cận hệ thống tư pháp hiệu quả hơn với tất cả mọi người.

Trình bày nội dung Dự thảo Bộ công cụ khảo sát, TS Lê Hồng Hạnh, Viện trưởng Viện Pháp luật và kinh tế ASEAN nhìn nhận, để tuyên truyền pháp luật hiệu quả, phải nâng cao chất lượng đội ngũ TTV, BCV. Trong điều kiện CNTT phát triển như hiện nay, các TTV, BCV phải có kỹ năng, sử dụng CNTT; có sự kết hợp các nguồn lực của các ngành, đoàn thể khi PBGDPL để tiết kiệm nguồn lực; chú trọng tuyên truyền các vấn đề sát thực với đời sống dân sinh như y tế, giáo dục, đặc biệt là giáo dục vì giáo dục là cội nguồn để giảm nghèo đói…

Theo ông Lý Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Ủy ban Dân tộc, PBGDPL có nhiều hình thức nhưng nội dung truyền tải cần đơn giản, dễ hiểu, chính xác, hỏi gì, trả lời nấy, tránh hàn lâm.

Đáng quan tâm, ông Lê Vệ Quốc, Vụ trưởng Vụ PBGDPL, Bộ Tư pháp cho hay, năm 2019, cả nước đã dành hơn 400 tỷ đồng cho công tác PBGDPL, trong đó ngân sách Trung ương chi hơn 100 tỷ đồng. Nếu tính theo đầu người, mỗi người dân Việt Nam được thụ hưởng khoảng 4.000 đồng/người/năm cho công tác PBGDPL./.