Cần quản lý việc sử dụng mạng xã hội ở trẻ

Ngày nay với sự phát triển của khoa học công nghệ, mạng xã hội trở nên gần gũi và phổ biến với tất cả mọi người trong đó trẻ em cũng được cha mẹ cho sử dụng, tiếp cận rất sớm. Thực tế cũng cho thấy bên cạnh những tác động tích cực và hữu ích của các trang mạng xã hội mang lại, thì không tránh khỏi những tác động tiêu cực, đặc biệt là những tác động trực tiếp ảnh hưởng đến trẻ.

Các chuyên gia khuyến cáo cha mẹ cần quản lý việc sử dụng mạng xã hội ở trẻ (Ảnh minh họa)

Theo các chuyên gia tâm lý, trẻ em là đối tượng dễ bị xâm hại trên môi trường mạng vì các em tiếp thu và sử dụng công nghệ thông tin nhanh nhưng hiểu biết chưa đầy đủ về những nguy cơ tiềm tàng khi sử dụng internet.

Phần lớn trẻ em tự học cách dùng internet (68%). Chỉ có 11% học từ nhà trường nhưng hầu hết các trường học cũng mới chỉ dạy kỹ năng công nghệ thông tin, không dạy về sử dụng mạng an toàn. Trong khi từ phía cha mẹ và người chăm sóc, do những hạn chế về kiến thức, kỹ năng gặp nhiều khó khăn để giám sát có hiệu quả các hoạt động của trẻ em trên môi trường mạng.

Trẻ em cần được bảo vệ trong mạng xã hội ảo: Khi tham gia mạng xã hội như facebook, zalo.. hay các kênh live trực tiếp, youtube... trẻ em đang trong lứa tuổi phát triển nên hay tò mò dễ bị kích thích đăng nhập vào các  hình ảnh, video đồi trụy từ các trang mạng ví dụ như Đoremon chế, kem xôi.... đây là video mang nội dung người lớn có những hình ảnh phản cảm, thậm chí dung tục.

Bên cạnh đó trẻ em còn bị ảnh hưởng bởi những trào lưu sống không tốt, sống ảo khi xem các nhóm hội troll, tự chế với những nội dung không hay. Qua mạng xã hội cũng đã có nhiều trẻ em bị kẻ xấu dụ dỗ bị yêu râu xanh xâm hại, dễ bị các đối tượng bắt cóc buôn người dụ dỗ lừa gạt... Trẻ bị nghiện mạng xã hội dùng quá nhiều thời gian để lên mạng, không tập trung vào học tập, sinh hoạt giao lưu bên ngoài, ảnh hưởng đến sức khỏe và tâm sinh lý.

Cha mẹ cần phải làm gì để bảo vệ trẻ trước mạng xã hội?

Tăng cường giám sát

Khoảng một nửa số phụ huynh tham gia khảo sát có đặt ra các quy tắc cơ bản khi trẻ dùng điện thoại, nhưng ít chủ động giám sát con dùng mạng xã hội. Sau đây là một số chiến lược bạn có thể tham khảo:

  • Hỏi con về những trò chơi và trang web mà con quan tâm. Tìm hiểu xem con bạn có kết nối và nhắn tin với bạn bè hoặc những người chơi trực tuyến khác không. Hãy ngồi xuống cùng nhau và để con chỉ cho bạn cách chơi, giám sát dưới tinh thần học hỏi. Đừng quên hỏi các bậc cha mẹ khác xem con họ đang chơi gì để nắm bắt kịp trào lưu phổ biến hiện tại của giới trẻ, cũng như học hỏi cách giám sát con dùng mạng xã hội của các gia đình khác.
  • Tham gia tất cả mạng xã hội mà con bạn sử dụng và kết bạn với trẻ. Nếu bạn nhận thấy bé ít khi hoạt động, hãy lưu ý rằng trẻ có thể đã lập một tài khoản khác mà bạn không biết.
  • Đặt thiết bị điện tử như điện thoại, máy tính, TV, ở các khu vực chung trong nhà, như nhà bếp hoặc phòng khách. Không cho phép trẻ em mang vào phòng ngủ riêng.
  • Cho bé biết quyết định quản lý trẻ dùng điện thoại của bạn. Hãy nói rõ rằng bạn sẽ thường xuyên xem lại tin nhắn, cuộc trò chuyện và hoạt động khác và sau đó thực hiện đúng như lời nói.
  • Thiết lập các quyền kiểm soát, như kiểm tra cài đặt thiết bị, trang web và ứng dụng cũng như phần mềm tải xuống. Nhiều trò chơi dành cho trẻ em có trang tổng quan dành cho cha mẹ, giúp bạn điều chỉnh quyền cho các cuộc trò chuyện, nhắn tin, v.v.
  • Yêu cầu bé đồng ý những quy tắc bạn đặt ra khi sử dụng Internet, bao gồm giới hạn thời gian sử dụng thiết bị và chấp nhận hậu quả nếu vi phạm.

Tạo thói quen online lành mạnh

Ngay cả người lớn cũng mắc sai lầm trên mạng xã hội và có thể trẻ em cũng vậy. Nhưng bạn có thể giảm thiểu nguy cơ mắc lỗi của con bằng cách đặt ra các yêu cầu, khuyến khích hành vi tốt và giải thích các khái niệm cần thiết. Cụ thể là:

  • Nói về quyền riêng tư

Giải thích rằng những điều bạn chia sẻ riêng tư với một người trên mạng cũng có thể dễ dàng truyền đi khắp nơi, do cố ý hoặc do nhầm lẫn - và không thể xóa được. Liệt kê ra những thông tin cá nhân không bao giờ được chia sẻ khi trẻ dùng mạng xã hội, bao gồm tên, địa chỉ, số điện thoại và ngày sinh.

  • Nhắc trẻ về tử tế và cẩn trọng

Nên cư xử trên mạng giống như ngoài đời. Một số cha mẹ nói với con cái đừng đăng trên mạng những điều mà ngoài đời bé cũng không muốn nói với bà của mình.

  • Thảo luận về các mối đe dọa trên mạng

Giải thích rằng trẻ cần nói với người lớn về bất kỳ hành vi xấu xa nào để cùng nhau giải quyết. Dạy chúng không được sử dụng công nghệ để làm tổn thương ai đó.

  • Nói về người lạ

Đừng "kết bạn" với những người mà bạn không biết. Nếu một người lạ quấy rầy con, hãy nói ngay với người lớn. Trò chuyện với những người khác trên các trang web và trò chơi dành cho trẻ em có thể không sao, nhưng bên ngoài các trang đó, đừng bao giờ trò chuyện, nhắn tin hoặc gửi email với người lạ.

  • Không được tiếp xúc với hình ảnh và ngôn ngữ không phù hợp

Không trò chuyện bằng ngôn ngữ thô lỗ hoặc nói chuyện tình cảm, không được gửi hoặc nhận hình ảnh của những người không mặc quần áo. Hãy nói cho bố mẹ biết nếu thấy có điều bất ổn.

Cuối cùng, hãy đảm bảo rằng khi trẻ dùng mạng xã hội có thể tâm sự với bố mẹ nếu thấy khó chịu hoặc lo lắng về điều gì đó. Không nên giữ bí mật và từ chối nhận sự giúp đỡ từ người lớn chỉ vì sợ gặp thêm rắc rối.

Mạng xã hội là “con dao 2 lưỡi”. Nếu sử dụng đúng cách mạng xã hội cũng đem lại lợi ích nhất định cho trẻ. Ngược lại nếu lạm dụng có thể để lại nhiều hậu quả, các vấn đề về tâm lý ở trẻ. Nếu cha mẹ gặp khó khăn trong việc chăm sóc và giáo dục tâm lý cho trẻ có thể đến Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec để thăm khám và nhờ sự trợ giúp tư vấn từ các bác sĩ cũng như các chuyên gia tâm lý.

Bao nhiêu tuổi được dùng smartphone?

Hiện câu hỏi này vẫn đang gây nhiều tranh cãi. Một số chuyên gia cho rằng nên cho trẻ bắt đầu dùng và sở hữu một chiếc smartphone từ năm 12 tuổi, số khác thì cho rằng từ năm 14 tuổi.

Họ tin rằng ở độ tuổi này trẻ có thể xử lý được nếu chẳng may bị rơi vào tình trạng nghiện smartphone ảnh hưởng đến học tập, bị xúc phạm trên internet hay nhận được những tin nhắn, hình ảnh có nội dung người lớn, theo New York Times.

Một trong những điều quan trọng nhất vẫn là cách dạy dỗ của bố mẹ. Vợ chồng tỉ phú Bill Gates có nguyên tắc là không cho con dùng smartphone trước tuổi 14. Chiếc điện thoại, máy tính bảng cũng không được xuất hiện trong bữa ăn gia đình.

Thậm chí, một số bố mẹ còn đi xa hơn. Ông Tim Farnum, một bác sĩ gây mê sống tại thành phố Denver, bang Colorado (Mỹ), đã chứng kiến tình trạng 2 cậu con trai 11 và 13 tuổi suốt ngày cắm mặt vào smartphone. Thậm chí, một trong hai bé đã nghiện smartphone, theo NBC News. Vào tháng 2.2017, ông đã cùng một số bác sĩ thành lập tổ chức phi lợi nhuận PAUS. Nhiệm vụ của tổ chức này là đấu tranh chống lại tình trạng cho trẻ dùng các thiết bị công nghệ khi còn quá nhỏ.

PAUS vận động chính quyền bang Colorado thông qua lệnh cấm trẻ em dưới 13 tuổi sở hữu smartphone. Đồng thời, những công ty muốn bán điện thoại cho khách phải có xác minh độ tuổi. Nếu PAUS vận động thành công thì Colorado sẽ là bang đầu tiên ở Mỹ có quy định như vậy, theo Washington Post.

Nên dùng mạng xã hội bao lâu?

Trên thực tế, đôi khi chính người lớn lại lạm dụng smartphone nhiều hơn trẻ con, thậm chí trông con nhưng mắt vẫn không rời điện thoại. Vì thế, muốn điều chỉnh lại những hành vi của trẻ, chính cha mẹ phải tự điều chỉnh lại mình trước nhằm tạo dựng môi trường tốt để dạy trẻ.

Theo các chuyên gia, khi bị cấm đoán quá cũng sẽ ảnh hưởng đến tâm lý của trẻ. Cụ thể, nếu trẻ thấy cha mẹ vẫn dùng điện thoại, chơi game... mà mình không được dùng, dễ sinh ra phản ứng khó chịu, bực bội. Nhất là khi đứa trẻ chỉ bị cấm mà chưa được giải thích rõ ràng vì sao lại không được sử dụng. Vì thế, cha mẹ cần tạo thói quen không sử dụng điện thoại để nghịch hoặc chơi game… ở nhà; phải giúp trẻ hiểu điện thoại là phương tiện để làm việc, muốn sử dụng vào mục đích khác, cha mẹ nên chờ con ngủ hoặc khi con không nhìn thấy để tránh phát sinh những băn khoăn trong lòng đứa trẻ.

Thậm chí, khi cha mẹ sử dụng điện thoại cần phải giải thích và phải có định lượng thời gian cụ thể với đứa trẻ. Chẳng hạn cha mẹ có thể nói với con rằng: "Bố/mẹ đang có việc bận nên phải sử dụng điện thoại trong vòng 10- 15 phút" và phải cố gắng thực hiện như lời đã nói; đó là sự thỏa thuận thể hiện sự tôn trọng với đứa trẻ.

"Khi cho trẻ tiếp xúc với các thiết bị cần quy định thời gian cụ thể. Điều này phụ thuộc vào thời gian, nhịp sinh học của mỗi gia đình. Tuy nhiên, người lớn nên căn thời gian cho trẻ tiếp xúc với các thiết bị smartphone; tổng thời gian sử dụng theo khuyến cáo là không quá 2 tiếng mỗi ngày, không nên sử dụng liên tục, không cho trẻ nằm xem ti vi, điện thoại… Trẻ cần được xây dựng thói quen, trước khi sử dụng điện thoại, ipad… phải xin phép người lớn và phải được sự đồng ý của bố mẹ mới được sử dụng. Đặc biệt, cha mẹ khi đã đặt ra kỷ luật thì phải thực hiện đúng, không thể cấm con nhưng vẫn mỗi người một góc ôm điện thoai. Cha mẹ nên thể hiện để trẻ hiểu, điện thoại có tác dụng tốt để học hỏi, phục vụ công việc chứ không phải chỉ là phương tiện để thỏa mãn sự tò mò", BS. Thiện khuyến cáo.

Vân Anh