Cao ủy nhân quyền Liên Hợp Quốc là gì và có vai trò gì trong việc bảo vệ và thúc đẩy quyền con người?

Sau Hội nghị thế giới lần thứ hai về quyền con người tổ chức tại Viên (Áo) vào tháng 6/1993 trong đó đưa ra các cam kết của cộng đồng quốc tế về việc tăng cường bảo vệ quyền con người trên phạm vi toàn cầu, ĐHĐ Liên Hợp Quốc đã thông qua Nghị quyết A/RES/48/141 ngày 20/12/1993 thành lập chức vụ Cao ủy Liên Hợp Quốc về quyền con người (High Commissioner for Human Rights).

Cao ủy Liên Hợp Quốc về nhân quyền có hàm Phó Tổng thư ký, do Tổng thư ký chỉ định và được ĐHĐ chấp thuận, làm việc với nhiệm kỳ bốn năm, có thể được gia hạn thêm một nhiệm kỳ.

Theo Điều 4 Nghị quyết nêu trên, Cao ủy Liên Hợp Quốc về nhân quyền có các nhiệm vụ: (i) Thúc đẩy và bảo vệ các quyền con người cho tất cả mọi người; (ii) Đưa ra những kiến nghị cho các cơ quan có thẩm quyền của Liên Hợp Quốc trong việc thúc đẩy và bảo vệ quyền con người; (iii) Thúc đẩy và bảo vệ quyền được phát triển; (iv) Cung cấp hỗ trợ kỹ thuật cho các hoạt động về quyền con người trong hệ thống Liên Hợp Quốc; (v) Điều phối các chương trình giáo dục và thông tin về quyền con người của Liên Hợp Quốc; (vi) Đóng vai trò tích cực nhằm loại bỏ những trở ngại cho việc hiện thực hóa các quyền con người; (vii) Đóng vai trò tích cực nhằm ngăn chặn những vi phạm quyền con người; (viii) Tham gia vào đối thoại với các chính phủ với mục đích tăng cường tôn trọng các quyền con người; (ix) Hỗ trợ các hoạt động hợp tác quốc tế nhằm thúc đẩy và bảo vệ quyền con người; (x) Điều phối các hoạt động về quyền con người trong hệ thống Liên Hợp Quốc; (xi) Xây dựng, củng cố hoạt động của bộ máy quyền con người của Liên Hợp Quốc.

Bà Navanethem Pillay, Cao ủy nhân quyền Liên Hợp Quốc (nhiệm kỳ bốn năm bắt đầu từ ngày 1/9/2008).

Dưới quyền điều hành trực tiếp của Cao ủy Liên Hợp Quốc về nhân quyền là Văn phòng Cao ủy Liên Hợp Quốc về nhân quyền (Office of the High Commissioner for Human Rights ‐ sau đây viết tắt là OHCHR). Theo chương trình cải cách bộ máy Liên Hợp Quốc, ngày 15/9/1997, Trung tâm quyền con người của Liên Hợp Quốc (the UN Centre for Human Rights) được sáp nhập trở thành một bộ phận của OHCHR. Về mặt nhân sự lãnh đạo, ngoài Cao ủy, OHCHR còn có một Phó Cao ủy (tương đương trợ lý Tổng thư ký Liên Hợp Quốc) giúp việc.

Phó Cao ủy chịu trách nhiệm điều hành OHCHR khi Cao ủy vắng mặt cũng như thực hiện một số công việc về chuyên môn và hành chính do Cao ủy giao phó.

Về tổ chức, ngoài văn phòng chính ở Geneva, OHCHR có một văn phòng ở New York, thực hiện nhiệm vụ đại diện cho Cao ủy và triển khai các hoạt động của OHCHR tại trụ sở chính của Liên Hợp Quốc. Ngoài ra, OHCHR còn có các văn phòng ở những khu vực chính trên thế giới và ở một số quốc gia.

Theo sách Hỏi - Đáp về nhân quyền