Si Ma Cai và hành trình vươn lên thoát nghèo

Là một trong ba huyện nghèo nhất Lào Cao, Si Ma Cai đã có sự thay đổi sau thời gian tích cực thực hiện giảm nghèo nhanh và bền vững. Ý thức vươn lên thoát nghèo, hạn chế lệ thuộc vào chính sách hỗ trọ của Nhà nước đã được không ít hộ dân nơi đây thực hiện hiệu quả.

Si Ma Cai từng là một trong 3 huyện nghèo của tỉnh Lào Cai, chủ yếu là đồng bào dân tộc Mông, Nùng, Phu Lá. Diện tích tự nhiên rộng nhưng nhiều núi cao, vực sâu, đá nhiều hơn đất, lại khô hạn, thiếu nước tưới, nên việc canh tác nông nghiệp rất khó khăn. Chính vì thế, đời sống người dân nơi đây rất khó khăn.

Thông qua Chương trình 30a của Chính phủ và Nghị quyết số 22 của Tỉnh ủy về giảm nghèo bền vững huyện Si Ma Cai đến năm 2020, cùng với phương châm “biến khó khăn thành lợi thế”, huyện đã tận dụng lợi thế đất đai cùng nguồn lao động, tập trung vào hai hình thức phát triển sản xuất mũi nhọn, đó là chăn nuôi đại gia súc theo hướng hàng hóa và trồng cây ăn quả ôn đới, cây dược liệu để xóa nghèo nhanh, bền vững.

Một góc thị trấn Si Ma Cai. Ảnh: Ngọc Bằng

Giờ đây, đến với huyện Si Ma Cai, chúng ta sẽ thấy có nhiều thay đổi. Đường vào 90 thôn, bản bê tông hoặc trải nhựa cứng, nơi nơi có điện lưới, trường học, trạm y tế, trung tâm xã được đầu tư xây dựng khang trang; xã Si Ma Cai trung tâm huyện lỵ từ nơi khuất nẻo đã thành thị trấn mang vóc dáng đô thị đẹp đẽ vùng biên ải. Văn hóa, xã hội đổi thay căn bản, phổ cập giáo dục thành công. 

Đặc biệt, hệ thống chính trị sau khi tinh gọn còn 10 xã, được củng cố đáp ứng yêu cầu mới trong cải cách hành chính; đội ngũ cán bộ, đảng viên vững vàng về mọi mặt, luôn giữ vững truyền thống đoàn kết, đi đầu trong công tác. Biên giới luôn ổn định và được giữ vững.

Tổng sản lượng lương thực năm 2000 của Si Ma Cai đạt 7.870  tấn, giá trị sản xuất độc canh/ha rất thấp, đến năm 2020 tăng gấp 3 lần, lên đến 26.500 tấn, giá trị sản xuất đạt 38 triệu đồng/ha.

Tại các xã Mản Thẩn, Cán Cấu, Nàn Sán, Lử Thẩn… của huyện vùng cao Si Ma Cai tập trung khai thác lợi thế đất đai, đồng cỏ và kinh nghiệm bản địa để phát triển chăn nuôi đại gia súc.

Nhiều hộ dân Si Ma Cai đi lên nhờ nuôi bò. Ảnh Huyền Trang

Tính đến nay, huyện Si Ma Cai đã hỗ trợ 2.321 con bò và trâu sinh sản cho 1.136 hộ nghèo và cận nghèo, tổng đàn gia súc đạt 21.000 con (trong đó có 14.500 con trâu, 6.500 con bò), tạo nguồn thu khoảng gần 500 tỷ đồng cho khu vực nông thôn. Bà con nông dân cũng đã trồng được 843 ha cỏ VA-06 để chủ động nguồn thức ăn, áp dụng kỹ thuật nuôi nhốt tiên tiến, thực hiện tiêm phòng bảo đảm an toàn dịch bệnh cho đàn đại gia súc ở địa phương.

Điểm nổi bật ở Si Ma Cai là quy hoạch vùng trồng cây ăn quả rõ nét, theo phương châm liên kết các xã liền kề thành vùng tập trung để giảm suất đầu tư giao thông và thuận tiện áp dụng các biện pháp canh tác tiên tiến, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật trong tưới nước, bón phân và phòng ngừa sâu bệnh hại. Nhờ vậy, Si Ma Cai đã xây dựng được vùng cây ăn quả ôn đới tập trung, rộng hàng trăm héc-ta. Cách làm hay là chính quyền huyện, xã thực hiện hỗ trợ người dân chuyển đổi trồng cây ăn quả theo phương thức "hỗ trợ sau đầu tư".

Hiện nay, Si Ma Cai đã trồng được gần 800 ha cây ôn đới. Ảnh: TH

Đến nay, huyện Si Ma Cai đã trồng được gần 800 ha cây ôn đới, trong đó cây mận 363,3ha, lê tai nung 354,5 ha, cây sơn tra 31,4ha, cây đào pháp 6 ha. Năm 2019, diện tích mận và lê đã cho thu hoạch là 130 ha, năng suất đạt 402 tấn, thu về cho nông dân gần 40 tỷ đồng, góp phần tích cực xóa nghèo hiệu quả ở địa phương.

Hôm nay, điểm xuất phát bước vào thời kỳ mới, Si Ma Cai đã khác xưa, bài học kinh nghiệm thành công vẫn luôn mang tính thời sự, nhắc nhở lớp cán bộ mỗi khi triển khai một chương trình, dự án mới tiếp tục giảm nghèo bền vững.  

Đến nay đã có 21/22 mục tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện lần thứ XVII đề ra hoàn thành và hoàn thành  vượt mức; tốc độ tăng trưởng kinh tế duy trì ở mức cao, trung bình đạt 10,7%/năm; cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng giảm dần tỷ trọng ngành nông - lâm nghiệp từ 50,39% năm 2015 xuống còn 47,73%; tương ứng tỷ trọng ngành thương mại, dịch vụ, du lịch, công nghiệp, xây dựng tăng từ 49,61% lên 52,27%; thu nhập bình quân của người dân đạt 31,5 triệu đồng/năm (đạt 157,5% mục tiêu Nghị quyết Đại hội).

Theo ông Nguyễn Văn Minh, Tỉnh ủy viên, Bí thư Huyện ủy Si Ma Cai về kế hoạch những năm tới: Trên cơ sở quy hoạch đến năm 2030, sẽ đẩy mạnh tái cơ cấu nông nghiệp theo hướng phát triển bền vững gắn với tăng cường áp dụng khoa học, kỹ thuật nhằm nâng cao giá trị, xây dựng nông thôn mới.

Phấn đấu tốc độ tăng trưởng kinh tế (GRDP) bình quân 12%, GRDP bình quân đầu người/năm đạt 84 triệu đồng; cơ cấu kinh tế nông nghiệp và thủy sản chiếm trên 42%; giá trị sản xuất trên 1 ha đất canh tác đạt 60 triệu đồng; có từ 4 - 6 sản phẩm OCOP đạt chứng nhận 3 sao.Tỷ lệ che phủ rừng sẽ đạt trên 41%. Trước mắt sẽ triển khai 10 đề án trọng tâm chỉ đạo thực hiện đến năm 2025.

20 năm đã đi qua, Si Ma Cai có bước phát triển như trong truyền thuyết con ngựa vươn mình trên vùng biên giới.  

                                  Khang Anh