“Trang mới cuộc đời” – mọi trẻ em đều có quyền được khai sinh

Vừa qua, Trung tâm Nghiên cứu Quản lý và Phát triển bền vững (MSD) phối hợp với Sở Tư pháp TP. Hồ Chí Minh và nhóm Trang mới cuộc đời đã tổ chức Hội thảo Tổng kết dự án “Trang mới cuộc đời” giai đoạn 2019 – 2020 và Đối thoại thúc đẩy quyền được khai sinh cho trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt tại TP. Hồ Chí Minh.

Tại hội thảo, ban tổ chức cho biết chỉ trong 1 năm, dự án đã tiếp nhận 140 hồ sơ xin làm giấy khai sinh và đã hoàn tất được 80 hồ sơ, dự kiến đến hết năm 2020 sẽ làm xong 100 hồ sơ. Mỗi hồ sơ đều là một hoàn cảnh đặc biệt khó khăn.

Hội thảo có sự tham gia của gần 50 đại biểu.

Bà Nguyễn Phương Linh – Giám đốc MSD – chia sẻ: “Trong quá trình thực hiện dự án, chúng tôi đã gặp rất nhiều câu chuyện, những hoàn cảnh éo le, với nhiều vướng mắc, nhưng tựu trung lại, vì thiếu tấm giấy khai sinh, các em đã mất đi rất nhiều cơ hội, và không được hưởng các quyền mà các em đáng được hưởng”.

Theo bà Linh, TP. Hồ Chí Minh vẫn còn khá nhiều trẻ em chưa có giấy khai sinh. Có nhiều hoàn cảnh khác nhau khiến trẻ em không có giấy khai sinh: bố mẹ không biết cách làm, quá nghèo, không biết chữ, chính bố mẹ cũng không có giấy tờ tùy thân, nhiều em mồ côi, trẻ khuyết tật, bố mẹ bỏ đi, không rõ nguồn gốc, trẻ đường phố… Vì thiếu giấy khai sinh, các em không thể hoàn thành thủ tục hành chính để đi học ở các cơ sở công lập, không được hưởng các chính sách bảo hiểm, y tế và các chính sách phúc lợi khác mà các em xứng đáng được hưởng.

Khi lớn lên các em cũng không được cấp chứng minh nhân dân (thẻ căn cước công dân), phải làm những công việc không chính thức, thậm chí là nguy hiểm, bất hợp pháp; không thể đăng ký giấy kết hôn, và như vậy con cái sinh ra cũng lặp lại vòng hoàn cảnh bế tắc của cha mẹ: không được khai sinh.

Cũng tại hội thảo, các đại biểu đã cùng nhau thảo luận về những vướng mắc trong thủ tục hành chính khi làm giấy khai sinh cho trẻ có hoàn cảnh đặc biệt. Từ đó, hội thảo đã đưa ra những đề xuất xây dựng hệ thống tư pháp thân thiện nhằm đảm bảo mọi trẻ em Việt Nam sinh ra đều được khai sinh.

Theo đó, các đại biểu khuyến nghị với những chính sách đã rõ ràng như việc hỗ trợ các gia đình chứng minh việc sinh qua các bằng chứng, cam đoan, cam kết; đề nghị không yêu cầu các gia đình các xét nghiệm ADN nếu không cần thiết vì chi phí cho thụ tục này rất đắt đỏ. Hoặc bổ sung ngân sách hỗ trợ xét nghiệm ADN hoặc xác minh nhân thân cho các gia đình có hoàn cảnh khó khăn.

Các đại biểu cũng khuyến nghị sửa đổi Thông tư 53/2017/TT-BYT của Bộ Y tế để việc lưu trữ hồ sơ sinh trẻ được lâu hơn, tới 20 năm hoặc vĩnh viễn. Đồng thời, hướng dẫn các bệnh viện, cơ sở y tế cung cấp giấy chứng sinh cho trẻ trong bất cứ trường hợp nào để đảm bảo quyền được đăng ký giấy khai sinh cho trẻ. Các vấn đề khác như cha mẹ trẻ không đóng viện phí được điều chỉnh bởi Luật Dân sự.

Phản hồi những đề xuất này, bà Trần Thị Kim Thanh – Trưởng phòng Bảo vệ, chăm sóc trẻ em, Sở Lao động – Thương binh và Xã hội TPHCM cho biết: “Trong giai đoạn tiếp theo, chúng tôi cam kết sẽ tiếp tục đồng hành và hỗ trợ các tổ chức xã hội trong các hoạt động với mục tiêu đảm bảo mọi trẻ em đều được chăm sóc và bảo vệ”.

Linh San