Việt Nam có chất lượng điều trị HIV/AIDS cao nhất thế giới

Ngày 17/11, tại Hà Nội, Cục Phòng, chống HIV/AIDS tổ chức gặp mặt phóng viên báo chí nhân Tháng hành động quốc gia phòng, chống HIV/AIDS (10/11 - 10/12/2020).

“30 năm ứng phó và cơ hội chấm dứt đại dịch AIDS tại Việt Nam” là chủ đề của Tháng hành động quốc gia phòng, chống HIV/AIDS năm nay. Tháng Hành động quốc gia phòng, chống HIV/AIDS năm 2020 là một dấu mốc quan trọng để Việt Nam cùng các đối tác nhìn lại các thành quả mà chương trình phòng, chống HIV/AIDS đã đạt được trong suốt 30 năm qua, những bài học kinh nghiệm mà Việt Nam đã đạt được. 

Quang cảnh buổi gặp mặt. Ảnh: HH

Tại Việt Nam, kể từ ca nhiễm đầu tiên được phát hiện năm 1990 tại thành phố Hồ Chí Minh, tính đến 31/8/2020, theo báo cáo của các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thì cả nước có 213.008 người nhiễm HIV hiện đang còn sống và 107.812 người nhiễm HIV đã tử vong. Trung bình mỗi năm cả nước phát hiện thêm 11.000 ca nhiễm HIV và 2.800 người tử vong. Dịch tập trung chủ yếu ở khu vực Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long và chủ yếu ở đối tượng nam giới. Trong 8 tháng đầu năm 2020, cả nước xét nghiệm phát hiện mới 7.090 trường hợp nhiễm HIV, số bệnh nhân tử vong 1.392 trường hợp. Số người mới phát hiện nhiễm HIV tập trung chủ yếu ở độ tuổi 16 - 29 (45%) và 30 - 39 (31%). Đường lây chủ yếu là quan hệ tình dục không an toàn (76,4%) và qua đường máu (11,9%), mẹ sang con 1,1%, còn lại không có thông tin về đường lây truyền. Nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM) đang được cảnh báo là một trong những nhóm nguy cơ chính của dịch HIV tại Việt Nam hiện nay.

Theo PGS, TS Nguyễn Hoàng Long, Cục trưởng Cục phòng, chống HIV/AIDS, mục tiêu của Việt Nam chấm dứt dịch HIV/AIDS vào năm 2030 nghĩa là tới thời điểm đó, dịch AIDS không còn là mối quan ngại của mỗi cá nhân, của cộng đồng; nó trở thành bệnh bình thường.

PGS.TS. Nguyễn Hoàng Long, Cục trưởng Cục Phòng, chống HIV/AIDS. Ảnh: HH

Hiện tại, việc xét nghiệm sàng lọc HIV đã bao phủ 100% tuyến huyện và xét nghiệm khẳng định HIV đã bao phủ 100% tỉnh/thành phố. Xét nghiệm khẳng định HIV được mở rộng xuống tuyến huyện. Hệ thống phòng xét nghiệm khẳng định HIV cũng đang được triển khai thí điểm sử dụng 3 test nhanh tại các tỉnh miền núi, vùng sâu vùng xa. Mở rộng hoạt động xét nghiệm phát hiện người nhiễm HIV. Duy trì các hoạt động tư vấn xét nghiệm HIV. Hỗ trợ kỹ thuật hoạt động tư vấn xét nghiệm HIV tại các tỉnh trọng điểm. Duy trì, mở rộng và nâng cao chất lượng điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế Methadone. Mở rộng điều trị ARV qua Bảo hiểm y tế, phấn đấu tỷ lệ bệnh nhân điều trị ARV có tải lượng vi rút HIV dưới ngưỡng ức chế đạt 95% trở lên. Truyền thông nâng cao số lượng người tham gia sử dụng thuốc dự phòng trước phơi nhiễm PrEP. 

Theo TS Hoàng Đình Cảnh, trong hơn 10 năm qua, Việt Nam liên tục đạt ba giảm: Số người mới nhiễm HIV, số chuyển sang AIDS và các ca tử vong liên quan đến HIV/AIDS. Chúng ta kiểm soát tỷ lệ nhiễm HIV trong cộng đồng dưới 0,3%.

Từ năm 2000 đến nay, Việt Nam đã dự phòng cho khoảng 500 nghìn người không bị lây nhiễm HIV và 200 nghìn trường hợp không bị tử vong do AIDS.

Với người nhiễm HIV, nếu được điều trị sớm (chỉ số CD4 trên 350 tế bào/uL), người nhiễm HIV ở tuổi 20 có thể sống thêm 50-60 năm. Tuổi thọ của người nhiễm gần như người bình thường nếu được điều trị sớm, tuân thủ điều trị.

Về điều trị, Việt Nam có chất lượng điều trị cao nhất thế giới. Điều trị ARV tiếp tục được mở rộng, chất lượng điều trị tốt. Hiện có hơn 153 nghìn bệnh nhân đang điều trị ARV, tỷ lệ tuân thủ 12 tháng đạt 88%.

Xét nghiệm tải lượng virus tiếp tục duy trì năm thứ 3 ở mức cao.Tải lượng virus dưới ngưỡng ức chế đạt 96% và dưới ngưỡng phát hiện đạt 92%. 

Điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện tiếp tục được duy trì và đổi mới. Hiện có hơn 52 nghìn bệnh nhân đang điều trị bằng methadone thường xuyên, hiệu quả cao. Buprenorphine được triển khai ở bảy tỉnh. Bộ Y tế đã ban hành Hướng dẫn xử trí nghiện ma túy tổng hợp. 

Điều trị dự phòng tiền phơi nhiễm (PrEP) triển khai tốt. Hiện có 12 nghìn người đang sử dụng PrEP, tỷ lệ duy trì điều trị cao.

Đặc biệt, năm qua chúng ta chuyển đổi thành công điều trị ARV từ viện trợ sang BHYT. Hiện có gần 50 nghìn bệnh nhân đang nhận thuốc ARV qua BHYT. 

Người có HIV uống thuốc ARV hàng ngày theo chỉ định của bác sĩ đến mức đạt được và duy trì tải lượng virus không phát hiện sẽ không có nguy cơ lây truyền bệnh qua đường tình dục cho bạn tình HIV âm tính. Việc uống thuốc sớm, liên tục và tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc điều trị cũng giúp người nhiễm HIV giảm nguy cơ tử vong vì các bệnh nhiễm trùng cơ hội.

Tháng hành động quốc gia phòng, chống HIV/AIDS bắt đầu từ ngày 10/11 đến ngày 10/12 hàng năm, nhằm huy động sự tham gia của các nhà lãnh đạo, nhà hoạch định chính sách, người cung cấp dịch vụ và toàn thể cộng đồng tham gia phòng, chống HIV/AIDS để đạt được các mục tiêu 90-90-90 và các mục tiêu của Chiến lược quốc gia phòng, chống HIV/AIDS đến năm 2020 và tầm nhìn 2030, tiến tới kết thúc đại dịch AIDS tại Việt Nam vào năm 2030; Tăng cường các hoạt động dự phòng lây nhiễm HIV, xét nghiệm phát hiện và điều trị sớm HIV/AIDS, đảm bảo việc tham gia bảo hiểm y tế của người nhiễm HIV, cung cấp các dịch vụ toàn diện về phòng, chống HIV/AIDS cho người dân đặc biệt cho những người dễ tổn thương, người có hành vi nguy cơ cao, người dân sống ở vùng sâu, vùng xa, đồng bào dân tộc ít người; Giảm kỳ thị và phân biệt đối xử với người nhiễm HIV và ảnh hưởng bởi HIV/AIDS, tăng cường sự hỗ trợ của gia đình, xã hội với người nhiễm HIV/AIDS và trách nhiệm của người nhiễm HIVAIDS với gia đình, xã hội, tăng cường sự tham gia của cộng đồng trong các hoạt động phòng, chống HIV/AIDS; Tiếp tục mở rộng độ bao phủ các dịch vụ và nâng cao chất lượng của các dịch vụ dự phòng, xét nghiệm HIV, bảo hiểm y tế và điều trị HIV/AIDS đến mọi người dân.

Vân Anh